Narada Bhakti Sutra
प्रथमोऽध्यायः — परभक्तिस्वरूपम्
1
अथातो भक्तिं व्याख्यास्यामः ।
2
सा त्वस्मिन् परप्रेमरूपा ।
3
अमृतस्वरूपा च ।
4
यल्लब्ध्वा पुमान् सिद्धो भवति अमृतो भवति तृप्तो भवति ।
5
यत्प्राप्य न किञ्चिद् वाञ्छति न शोचति न द्वेष्टि न रमते नोत्साही भवति ।
6
यज्ज्ञात्वा मत्तो भवति स्तब्धो भवति आत्मारामो भवति ।
7
सा न कामयमाना निरोधरूपत्वात् ।
8
निरोधस्तु लोकवेदव्यापारन्यासः ।
9
तस्मिन्ननन्यता तद्विरोधिषूदासीनता च ।
10
अन्याश्रयाणां त्यागोनन्यता ।
11
लोकवेदेषु तदनुकूलाचरणं तद्विरोधिषूदासीनता ।
12
भवतु निश्चयदार्ढ्यादूर्ध्वं शास्त्ररक्षणम् ।
13
अन्यथा पातित्यशङ्कया ।
14
लोकोऽपि तावदेव भोजनादि व्यापारस्त्वाशरीरधारणावधि ।
15
तल्लक्षणानि वाच्यन्ते नानामतभेदात् ।
16
पूजादिष्वनुराग इति पाराशर्यः ।
17
कथादिष्विति गर्गः ।
18
आत्मरत्यविरोधेनेति शाण्डिल्यः ।
19
नारदस्तु तदर्पिताखिलाचारता तद्विस्मरणे परमव्याकुलतेति ।
20
अस्त्येवमेवम् ।
21
यथा व्रजगोपिकानाम् ।
22
तत्रापि न माहात्म्यज्ञानविस्मृत्यपवादः ।
23
तद्विहीनं जाराणामिव ।
24
नास्त्येव तस्मिन् तत्सुखसुखित्वम् ।
द्वितीयोऽध्यायः — परभक्तिमहत्त्वम्
25
सा तु कर्मज्ञानयोगेभ्योऽप्यधिकतरा ।
26
फलरूपत्त्वात् ।
27
ईश्वरस्याप्यभिमानद्वेषित्वात् दैन्यप्रियत्वात् च ।
28
तस्याः ज्ञानमेव साधनमित्येके ।
29
अन्योन्याश्रयत्वमित्यन्ये ।
30
स्वयं फलरूपतेति ब्रह्मकुमारः ।
31
राजगृहभोजनादिषु तथैव दृष्टत्वात् ।
32
न तेन राजा परितोषः क्षुच्छान्तिर्वा ।
33
तस्मात् सैव ग्राह्या मुमुक्षुभिः ।
तृतीयोऽध्यायः — भक्तिसाधनानि
34
तस्याः साधनानि गायन्त्याचार्याः ।
35
तत्तु विषयत्यागात् सङ्गत्यागात् च ।
36
अव्यावृत्तभजनात् ।
37
लोकेऽपि भगवद्गुणश्रवणकीर्तनात् ।
38
मुख्यतस्तु महत्कृपयैव भगवत्कृपालेशाद् वा ।
39
महत्सङ्गस्तु दुर्लभोऽगम्योऽमोघश्च ।
40
लभ्यतेऽपि तत्कृपयैव ।
41
तस्मिंस्तज्जने भेदाभावात् ।
42
तदेव साध्यतां तदेव साध्यताम् ।
43
दुस्सङ्गः सर्वथैव त्याज्यः ।
44
कामक्रोधमोहस्मृतिभ्रंशबुद्धिनाशकारणत्वात् ।
45
तरङ्गायिता अपीमे सङ्गात् समुद्रायन्ते ।
46
कस्तरति कस्तरति मायाम् यः सङ्गं त्यजति यो महानुभावं सेवते निर्ममो भवति ।
47
यो विविक्तस्थानं सेवते यो लोकबन्धमुन्मूलयति निस्त्रैगुण्यो भवति योगक्षेमं त्यजति ।
48
यः कर्मफलं त्यजति कर्माणि संन्यस्स्यति ततो निर्द्वन्द्वो भवति ।
49
यो वेदानपि संन्यस्यति केवलमविच्छिन्नानुरागं लभते ।
50
स तरति स तरति स लोकांस्तारयति ।
चतुर्थोऽध्यायः — प्रेमनिर्वचनम्
51
अनिर्वचनीयं प्रेमस्वरूपम् ।
52
मूकास्वादनवत् ।
53
प्रकाशते क्वापि पात्रे ।
54
गुणरहितं कामनारहितं प्रतिक्षणवर्धमानं अविच्छिन्नं सूक्ष्मतरं अनुभवरूपम् ।
55
तत्प्राप्य तदेवावलोकति तदेव शृणोति तदेव भाषयति तदेव चिन्तयति ।
56
गौणी त्रिधा गुणभेदाद् आर्तादिभेदाद् वा ।
57
उत्तरस्मादुत्तरस्मात् पूर्व पूर्वा श्रेयाय भवति ।
58
अन्य मात् सौलभं भक्तौ ।
59
प्रमाणान्तरस्यानपेक्षत्वात् स्वयं प्रमाणत्वात् ।
60
शान्तिरूपात् परमानन्दरूपाच्च ।
61
लोकहानौ चिन्ता न कार्या निवेदितात्मलोकवेदत्वात् ।
62
न तत्सिद्धौ लोकव्यवहारो हेयः किन्तु फलत्यागः तत्साधनं च ।
63
स्त्रीधननास्तिकचरित्रं न श्रवणीयम् ।
64
अभिमानदम्भादिकं त्याज्यम् ।
65
तदर्पिताखिलाचारः सन् कामक्रोधाभिमानादिकं तस्मिन्नेव करणीयम् ।
66
त्रिरूपभङ्गपूर्वकम् नित्यदास्यनित्यकान्ताभजनात्मकं प्रेम कार्यं प्रेमैव कार्यम् ।
पञ्चमोऽध्यायः — मुख्यभक्तिमहिमा
67
भक्ता एकान्तिनो मुख्याः ।
68
कण्ठावरोधरोमञ्चाश्रुभिः परस्परं लपमानाः पावयन्ति कुलानि पृथिवीं च ।
69
तीर्थीकुर्वन्ति तीर्थानि सुकर्मी कुर्वन्ति कर्माणि सच्छास्त्रीकुर्वन्ति शास्त्राणि ।
70
तन्मयाः ।
71
मोदन्ते पितरो नृत्यन्ति देवताः सनाथा चेयं भूर्भवति ।
72
नास्ति तेषु जातिविद्यारूपकुलधनक्रियादि भेदः ।
73
यतस्तदीयाः ।
74
वादो नावलम्ब्यः ।
75
बाहुल्यावकाशत्वाद् अनियतत्त्वाच्च ।
76
भक्तिशास्त्राणि मननीयानि तदुद्बोधकर्माणि करणीयानि ।
77
सुखदुःखेच्छालाभादित्यक्ते काले प्रतीक्ष्यमाणे क्षणार्धमपि व्यर्थं न नेयम् ।
78
अहिंसासत्यशौचदयास्तिक्यादिचरित्राणि परिपालनीयानि ।
79
सर्वदा सर्वभावेन निश्चिन्तैर्भगवानेव भजनीयः ।
80
सङ्कीर्त्यमानः शीघ्रमेवाविर्भवत्यनुभावयति भक्तान् ।
81
त्रिसत्यस्य भक्तिरेव गरीयसी भक्तिरेव गरीयसी ।
82
गुणमाहात्म्यासक्ति-रूपासक्ति-पूजासक्ति-स्मरणासक्ति-दास्यासक्ति-सख्यासक्तिवात्सल्यसक्ति-कान्तासक्ति-आत्मनिवेदनासक्ति-तन्मयतासक्ति-परमविरहासक्ति-रूपा एकधा अपि एकादशधा भवति ।
83
इत्येवं वदन्ति जनजल्पनिर्भयाः एकमताः कुमार-व्यास-शुक-शाण्डिल्य-गर्ग-विष्णुकौण्डिण्य-शेषोद्धवारुणि-बलि-हनुमद्-विभीषणादयो भक्त्याचार्याः ।
84
य इदं नारदप्रोक्तं शिवानुशासनं विश्वसिति श्रद्धते स भक्तिमान् भवति सः प्रेष्टं लभते सः प्रेष्टं लभते ।